Usługobiorca poświadczył odbiór robót podpisując protokół zdawczy remontu, w tym samym dniu. Firma wykonująca roboty fakturę powinna wystawić najpóźniej: - 20 kwietnia 2014 roku. Odbiór robót budowlanych. Kolejnym istotnym etapem realizacji inwestycji jest odbiór robót budowlanych. Zgodnie z regulacją kodeksową, czynność odbioru robót należy do obowiązków inwestora (art. 647 kodeksu cywilnego). Do obowiązków wykonawcy należy jednak odpowiednie przygotowanie robót tak, aby mogły one zostać odebrane. Termin wystawienia faktury VAT – zgodnie z umową czy ustawą? W przypadku gdy usługa budowlana została wykonana i zostało to potwierdzone protokołem odbioru, to faktura dokumentująca wykonanie robót budowlanych powinna zostać najpóźniej wystawiona 30. dnia, licząc od dnia podpisania protokołu, pod warunkiem, iż przed upływem 30 Termin wykonania robót (wynikający z umowy z wykonawcą, jeśli taka została zawarta, lub umownego terminu). Termin odbioru: w przypadku odbioru robót wykonawcy, termin odbioru nie może być dokonany później niż data dokumentu księgowego/faktury za ich wykonanie. Część dotycząca zakresu prac - strona 2, 3 wersja 1.6/29.07.2019 2 II. Zakres Prac Dokonano zakończenia następującego zakresu prac/ robót budowlanych zgodnie z zestawieniem rzeczowo – finansowym Wymiana źródła ciepła Liczba zestawów A dokładniej – zgłoszenie tej usługi do odbioru przez wykonawcę. W interpretacji ogólnej nr PT3.8101.41.2015.AEW.2016.AMT.141 z 1.04.2016 r. Minister Finansów stwierdził, że w przypadku usług budowlanych i budowlano-montażowych moment wykonania tych świadczeń powinien być ustalony w chwili zgłoszenia ich nabywcy do odbioru. Termin wystawienia faktury przy usługach budowlanych i budowlano-montażowych. Część zlecenia w zakresie prac polegających na wykonaniu przebudowy ściany zostało wykonane w dniach 27-28 grudnia 2021 r. i prace miały być kontynuowane w okresie późniejszym - nawet do końca marca 2022 r. Częściowy protokół rzeczowo-finansowy 7. Z czynności odbioru sporządzony zostanie protokół odbioru końcowego. Dokumenty wymienione w ust. 6 stanowić będą załączniki do protokołu. 8. Jeżeli w trakcie odbioru zostaną stwierdzone jakiekolwiek wady lub usterki, Zamawiający odmówi dokonania odbioru końcowego robót co zostanie odnotowane w protokole odbioru robót. 9. Zaewidencjonowanie faktury VAT w księgach podatkowych przez podatnika (wystawcę i nabywcę) jest zarazem pierwszym i jedynym sposobem, w którym można mówić o wprowadzeniu faktury VAT do obrotu prawnego - orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. 23.03.2021 WSA. Moment powstania obowiązku w VAT przy usługach budowlanych Do odbioru instalacji fotowoltaicznej wymagana jest również dokumentacja techniczna i zapisy z konserwacji. Norma PN-EN IEC 62446-2 określa wymagania dotyczące badań, dokumentacji i konserwacji systemów fotowoltaicznych przyłączonych do sieci. Dokumentacja techniczna zawiera szczegóły takie jak typ i moc modułów, falownik, system zODy. Protokoły częściowego odbioru prac, jak też protokoły końcowe, to w branży budowlanej norma. Strony na ogół regulują zasady ich wystawienia i podpisania w umowie o roboty budowlane lub w umowie o prowadzeniu prac budowalno-remontowych. Często zapis umowy brzmi następująco: „Wykonanie prac budowlanych zostanie potwierdzone protokołem zdawczo-odbiorczym, który stanowi podstawę wystawienia faktury VAT”. Nierzadkie są także zapisy, iż „Za dzień wykonania prac należy rozumieć dzień podpisania protokołu końcowego stwierdzającego niewadliwy i bezusterkowy odbiór dzieła”. Nasze doświadczenia wskazują, że najczęstszym błędem na gruncie podatku VAT jest, iż zapisy umowy sobie, a praktyka w zakresie fakturowania usług budowlanych i budowlano-montażowych sobie. Tak wykonawca, jak też inwestor, a w szczególności ich służby finansowo-księgowe, zobowiązani są przestrzegać zapisów umownych. Problem jednak w tym, że na ogół to, co faktycznie dzieje się na budowie nie odpowiada temu, co powinno mieć miejsce zgodnie z umową. Gdy jeszcze dołączymy do tego słabą komunikację z działem finansowo-księgowym, nieuchronną konsekwencją są problemy w VAT. Co to oznacza dla wykonawcy ? Zgodnie z regułą ogólną zapisaną w art. 19a ust. 1 VatU obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usług, z zastrzeżeniem ust. 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21. Wskazane powyżej przepisy określają nic innego, jak tylko wyjątki od zasady ogólnej wyrażonej w ust. 1 tegoż art. 19a. Jeden z takich wyjątków dotyczy właśnie usług budowlanych i budowlano-montażowych. W tym miejscu pomijam, co należy rozumieć pod pojęciem usług budowlanych lub budowlano-montażowych. Tą, jakże istotną, kwestą zajmiemy się w jednym z kolejnych artykułów. Zgodnie zatem z art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) VatU, gdy idzie o świadczenie usług budowlanych lub budowalno-montażowych – obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury. Przepis art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) VatU musi być jednak czytany łącznie z art. 106 i ust. 3 pkt 1) VatU. Z przepisu tego wynika bowiem, że fakturę VAT wystawia się nie później niż 30. dnia od dnia wykonania usługi budowlanej lub budowlano-montażowej. Oznacza, to że wykonawca, jeśli wykonał swoją usługę musi w ciągu 30 do dnia wykonania tej usługi wstawić fakturę VAT. Obowiązek podatkowy powstanie wówczas w dniu jej wystawienia. Jeśli zatem wykonawca w dniu 31 sierpnia 2017 r. wykonał usługę, to najpóźniej 30 września 2017 r. musi udokumentować ten fakt poprzez wystawienie faktury VAT. Zatem podatek należny wykaże w deklaracji VAT-7 za miesiąc wrzesień (do 25 października). Czy protokół zawsze oznacza wykonanie usługi ? Z powyższych przepisów VatU wynika zatem, że decyduje fakt wykonania usługi budowlanej lub budowlano-montażowej, a nie fakt wystawienia i/lub podpisania protokołu odbioru prac. Na gruncie VatU protokół, bez względu na sposób sformułowania zapisu umownego, należy traktować co najwyżej jako uprawdopodobnienie faktu wykonania usługi budowalnej lub budowlano-montażowej, a nie jako sam fakt wykonania tej usługi. W literaturze prawa cywilnego, jak też w orzecznictwie często potwierdza się, iż protokół stanowi jedynie pokwitowanie faktu spełnienia świadczenia lub wykonania zobowiązania przez wykonawcę. Powyższe ma niebagatelne znaczenie na gruncie VatU. Jeżeli bowiem usługa została wykonana np. 15 lipca 2017 r., a strony umowy podpisały protokół odbioru np. 1 sierpnia 2017 r., to nie oznacza to wcale, że obowiązek podatkowy (w VAT) powstał właśnie w sierpniu. Obowiązek powstaje bowiem w rozliczeniu za miesiąc lipiec 2017 r. Dobrze jest w takiej sytuacji, aby służby finansowo-księgowe wykonawcy wychwyciły taką rozbieżność. W przeciwnym razie wykonawca zaniży swoje zobowiązanie w VAT za miesiąc lipiec. Oczywiście, w praktyce, terminy na podpisanie protokołu określane w umowach są na ogół krótsze ( 3 lub 5 dni od wykonania robót). Jeżeli jednak koniec tego terminu przypada na styku dwóch miesięcy, to trzeba zachować ostrożność. Ostrożność należy zachować także wówczas, gdy doszło między wykonawcą do sporu, co do wykonania dzieła, a protokół został podpisany jednostronnie tylko przez wykonawcę. Także inwestor musi prawidłowo rozliczyć podatek naliczony, choć w tym przypadku późniejsze obniżenie podatku należnego – nie będzie dla niego skutkować negatywnymi konsekwencjami (zob. art. 86 ust. 10, ust. 10a i ust. 10b ust. 1 oraz ust. 11). „Puste” protokoły ? Koniecznym jest także, aby mieć na uwadze, iż w praktyce strony dosyć często spisują protokoły, które w żaden sposób nie powinny się przekładać na obowiązki w zakresie VAT. Z moich obserwacji wynika, iż nierzadko strony – jeszcze w trakcie inwestycji – z różnych względów, ustalają warunki fakturowania, które de facto nie są zgodne z zapisami samej umowy o roboty budowlane lub budowlano-montażowe. Ostatnio spotkałem się z sytuacją, że project meneger zmienił zakres prac, na co ochoczo przystąpił wykonawca. Jednak w umowie zmieniono tylko łączną kwotę wynagrodzenia. Poza umową strony jednocześnie podpisały „protokół zaawansowania prac”, w oparciu o który wykonawca wystawił fakturę VAT. Nie ma żadnych wątpliwości, że postępowanie wykonawcy polegające na wystawieniu faktury VAT, bez stosownej zmiany umowy w tym zakresie, było nieprawidłowe. Konsekwencją takich protokołów jest, to że inwestor nie ma prawa odliczyć podatku VAT, jeśli wystawiono fakturę VAT. Tak też było w przedmiotowym stanie faktycznym. Jeżeli zatem służby finansowo-księgowe nie analizują na bieżąco napływających faktur VAT w kontekście zapisów umownych, to konsekwencje dla inwestora (nabywcy) mogą być nader negatywne. Zgodnie z art. 86 ust. 10 VatU nabywca usługi (inwestor) ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego dopiero w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych usług powstał obowiązek podatkowy. Gdy wykonawca wystawił „pusty” protokół lub dany protokół nie dokumentuje wykonania usługi zgodnie z umową, wówczas inwestor nie nabywa prawa do odliczenia podatku VAT , albowiem faktura oparta o taki protokół została wystawiona błędnie. Brak prawa do odliczenia organ podatkowy będzie mógł dodatkowo wykazać poprzez zastosowanie dyspozycji art. art. 88 ust. 3a pkt 2) lub pkt 4) lit. a) i b) VatU. Przy „pustych” protokołach – uwaga na dodatkowe zobowiązanie! Mając na uwadze obowiązujące obecnie przepisy dotyczące ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego (art. 112b ust. 1 pkt 1) lit. a) VatU – tak inwestor, jak też wykonawca muszą być szczególnie ostrożni. Przepis art. 112b ust. 1 pkt 1) lit. a) VatU daje organowi podatkowemu możliwość ustalenia dodatkowego zobowiązania w wysokości 30% kwoty zawyżonego lub zaniżonego zobowiązania podatkowego. W ust. 2 przewiduje się możliwość zredukowania dodatkowego zobowiązania do 20%, jeśli podatnik spełnił warunki tam określone. Przy inwestycjach budowlanych to jednak ciągle mogą być duże sumy. Problem jednak w tym, że do takiej sytuacji może znaleźć zastosowanie przepis art. 112c VatU, który przewiduje sankcję w wysokości 100%! Taką bowiem sankcję ustawodawca przewidział w art. 112c pkt 2 VatU. Chodzi o sytuacje, w których zaniżenie zobowiązania jest konsekwencją obniżenia kwoty podatku należnego o kwoty podatku naliczonego wynikające z faktur, które stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności. Wprawdzie wydaje się, że przedmiotowy przepis nie powinien mieć tutaj zastosowania, to nie można wykluczyć, że organy będą próbowały pójść tą właśnie tą drogą. Zanim podpiszesz umowę o roboty budowlane, warto będzie już wcześniej pomyśleć nad tym, jakie powinny zostać w niej zawarte ustalenia co do odbioru. Musisz wiedzieć, co powinno się znajdować w takiej umowie, by później nie zostać… zaskoczonym!Co powinno znajdować się w umowie o roboty budowlane?Chcesz zabezpieczyć swoje interesy? A więc, koniecznie powinieneś określić w takiej umowie następujące dane: rodzaj odbiorów termin zakończenia prac termin zgłoszenia prac do odbioru sposób zgłoszenia gotowości Wykonawcy do czynności odbioru termin przystąpienia do odbioru prac budowlanych osoby zobowiązane do uczestnictwa w czynnościach odbioru skutki nieprzystąpienia którejkolwiek ze stron do odbioru zakres dokumentacji, którą Wykonawca musi Tobie przedstawić przed odbiorem, a także termin jej dostarczenia szczegółowa treść protokołu odbioru zasady określające, kiedy możesz odmówić przyjęcia robót Zawarcie w umowie o roboty budowlane wyżej wymienionych klauzul pozwoli na sprecyzowanie praw i obowiązków obu stron, w sposób niebudzący wątpliwości. Ułatwi to zatem współpracę oraz zmniejszy ryzyko wystąpienia konfliktów pomiędzy robót a płatnościCzęściowe odbiory robót mają na celu zrównoważenie rozkładu ciężaru finansowania powstającego domu, na etapie jej realizacji. Przyjmuje się jednak, że na podstawie protokołów częściowych odbiorów robót, to Wykonawca wystawia faktury częściowe – ich wysokość powinna odpowiadać wartości odebranych wysokości wynagrodzenia częściowego nie będzie problematyczne, jeśli uzgodnisz je z Wykonawcą na podstawie kosztorysu, opartego na szczegółowym zestawieniu planowanych prac, cen jednostkowych i stawek robocizny. Trudność może sprawiać jednak ustalenie proporcjonalnej części wynagrodzenia, w razie uzgodnienia całości. Warto więc na etapie zawierania umowy sporządzić załącznik w postaci harmonogramu rzeczowo-finansowego – tam ustalone będzie wynagrodzenie za poszczególne prace, podlegające wynagrodzenia częściowego to dla Ciebie bardzo bezpieczne rozwiązanie, ponieważ zapłacisz wyłącznie za prace wykonane, a nie „z góry”! Dla zabezpieczenia swojego interesu, warto będzie jednak dodać do umowy zastrzeżenia, iż łączna wartość faktur częściowych nie może przekroczyć określonej w umowie kwoty lub części wartości wynagrodzenia. Nie ma sztywnych granic dla ustalenia tej wartości i każdorazowo kwestia ta powinna być rozpatrywana indywidualnie, w zależności od: zakresu, zawiłości i trudności prac, wysokości ustalonego wynagrodzenia. W jaki sposób oraz jak wcześnie uprzedzać o odbiorze robót?Kwestia zawiadomienia o gotowości do odbioru jest tylko cząstkowo uregulowana w przepisach Prawa budowlanego. Generalnie, zgłaszanie do odbioru wykonanych robót należy do obowiązków Kierownika budowy – jego zapewnienie na budowie leży po Twojej stronie. Prawo budowlane nie przewiduje jednak obowiązku, odnoszącego się do zgłoszenia odbiorów częściowych – otóż, w braku postanowienia umownego, to Wykonawca może żądać od Ciebie odbioru robót częściowych. Dlatego warto zaznaczyć te kwestie w umowie już wcześniej!Zawiadomienie o gotowości do odbioru obiektu powinno zostać zrealizowane przez wpis do dziennika budowy. Warto jednak, dla bezpieczeństwa, wprowadzić obowiązek zgłoszenia przez Wykonawcę: odbioru robót zanikających, odbioru robót ulegających zakryciu, odbioru częściowego oraz końcowego. Może to być chociażby pisemne zawiadomienie o gotowości prac do odbioru. Warto jednak w umowie zaznaczyć, że to Ty masz wyznaczyć termin, w którym strony przystąpią do odbioru zgłoszonych robót. Zgłoszenie robót do odbioru powinno nastąpić na co najmniej kilka dni przed tym powinien brać udział w odbiorze robót budowlanych?Najważniejszy będzie Wykonawca oraz Ty – ewentualnie wyznaczony przez Ciebie przedstawiciel. Musi to być jednak osoba o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych bądź wiedzy z zakresu prac budowlanych czy dokumentacji projektowej, jaka dotyczy Twojego domu. Dzięki temu bez problemu wypowie się w kwestiach technicznych i wyrazi specjalistyczną opinię, dotyczącą stwierdzonych (o ile się takowe pojawią) usterek bądź wad wykonanych prac – pełnomocnik musi być w stanie obronić Twoje stanowisko!A co, jeżeli ktoś nie stawi się na odbiór?Przepisy prawa nie regulują niestety takiej sytuacji. Właśnie dlatego w umowie o roboty budowlane powinno się określić, co się stanie, gdy któraś ze stron nie stawi się na odbiór. Możesz w tym celu zastrzec dwa postanowienia, które będą go chronić Cię w dwóch różnych stanach faktycznych: gdy Wykonawca nie stawi się na odbiór robót, będziesz mieć prawo do sporządzenia jednostronnego protokołu odbioru robót, jeśli to Ty nie stawisz się na odbiór robót, strony zobowiązane będą do wyznaczenia kolejnego terminu odbioru. Pamiętaj o tym, że odbiór robót jest Twoim obowiązkiem! A więc uchylanie się od niego może zostać odebrane jako bezpodstawne uchylanie się od obowiązku ustawowego. W razie sporu sądowego może to, niestety, zaszkodzić Tobie i skutkować np. zasądzeniem należności na rzecz można odmówić odbioru prac?Odbiór robót budowlanych to Twój podstawowy obowiązek, wynikający z umowy o roboty budowlane. Masz jednak pełne prawo co do tego, by odmówić dokonania odbioru – jednak tylko i wyłącznie w ściśle określonych wypadkach:- gdy Twój dom zostanie wykonany niezgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej, - gdy wady są na tyle istotne, że dom nie nadaje się do odbioru – co powinien zawierać?Protokół odbioru robót budowlanych to jeden z najbardziej istotnych dokumentów budowlanych. Potwierdza on bowiem, że wymienione w nim roboty zostały wykonane (w przypadku odbiorów częściowych) lub że przedmiot umowy został wykonany w całości (w razie odbioru końcowego). W drugiej sytuacji, podpisanie protokołu odbioru jest czynnością, która powinna zakończać każdy proces budowlany. Protokół odbioru robót powinien być każdorazowo sporządzony w formie pisemnej. Każdy protokół odbioru robót powinien zawierać bezwzględnie: datę odbiorę datę zgłoszenia prac do odbioru informację, czy termin wykonania prac został dotrzymany (lub nie) dane osób uczestniczących w czynnościach odbioru zakres prac podlegających odbiorowi uwagi odnoszące się do stanu robót Komisja odbiorowa powinna stwierdzić, czy roboty zostały wykonane zgodnie z projektem, a także zasadami wiedzy technicznej oraz czy roboty budowlane nie mają wad na tyle istotnych, że obiekt nie nadaje się do użytkowania. Te ustalenia stanowią podstawę decyzji o odbiorze lub odmowie odbioru robót. Pytanie Jestem osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług budowlanych, np. wykonanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, instalacji do wystawianych faktur sprzedaży powinienem w dalszym ciągu dołączać protokoły odbioru? Odpowiedź Do celów podatkowych organy podatkowe podkreślają, iż nie ma obecnie konieczności dołączać protokoły odbioru do wystawianych faktur sprzedaży z tytułu wykonania usług budowlanych lub budowlano–montażowych. Uzasadnienie Kwestie wystawiania faktur reguluje art. 106-108 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - dalej Ze względów praktycznych niecelowym jest przytaczać te przepisy w ich pełnym brzmieniu, dość stwierdzić, że ani w przywołanym rozdziale, ani w żadnej innej regulacji jak też w załącznikach do tej ustawy nie sformułowano prawnego obowiązku dołączania protokołów odbioru do wystawianych faktur sprzedaży z tytułu wykonania usług budowlanych lub budowlano – montażowych. Dodać warto, że do dn. 31 grudnia 2013 r. w przypadku świadczenia usług budowlanych i budowlano-montażowych obowiązek podatkowy powstawał z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30 dnia, licząc od dnia wykonania usługi. Wynikało to z wówczas obowiązującego, a obecnie uchylonego art. 19 ust. 14 który odnosił się do usług budowlanych i budowlano-montażowych przyjmowanych częściowo, których odbiór był dokonywany na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych. Ponadto praktyką było, że protokoły odbioru prac były uznawane przez organy fiskalne za dokumenty potwierdzające zakończenie prac, a więc wskazujące dzień wykonania usługi. Tytułem przykładu tak stwierdził dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji prawa podatkowego z dn. 18 marca 2013 r., IBPP2/443-1253/12/WN. Jednak w obecnym brzmieniu nie ma takiego przepisu, który wiązałby datę (dzień) wykonania usługi z protokołem, bowiem od dn. 1 stycznia 2014 r. obowiązują nowe zasady rozpoznawania obowiązku podatkowego dla usług budowlanych i budowlano-montażowych. Jak wynika z broszury informacyjnej pt. Zmiany w zakresie określania momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT od 1 stycznia 2014 r., dostępnej na stronach Ministerstwa Finansów cyt.: "O wykonaniu usług budowlanych lub budowlano-montażowych będzie decydować faktyczne wykonanie tych usług (podkr. Min. Finansów), nie zaś przyjęcie tych usług na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych. Protokół zdawczo-odbiorczy potwierdza fakt wykonania tych usług, jednak nie przesądza o terminie i zakresie ich wykonania." (źródło: Podsumowując – do celów podatkowych organy podatkowe podkreślają, iż nie ma obecnie konieczności dołączać protokoły odbioru do wystawianych faktur sprzedaży z tytułu wykonania usług budowlanych lub budowlano – montażowych. Odpowiedź pochodzi z programu Vademecum Głównego Księgowego Problem z odmową odbioru robót budowlanych Etap odbioru robót budowlanych jest bardzo istotnym momentem w procesie budowlanym. Chociaż napisano o tym wiele to wciąż budzi liczne kontrowersje, albowiem bardzo często dochodzi w tym momencie do sporów pomiędzy inwestorem a wykonawcą. Umowa o roboty budowlane nakłada na jej strony liczne obowiązki. Głównym obowiązkiem wykonawcy jest wykonanie i oddanie obiektu, określonego w umowie o roboty budowlane. Inwestor jest zobowiązany z kolei do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, a następnie do odebrania obiektu i zapłaty wykonawcy umówionego wynagrodzenia. Powyższe czynności są obowiązkami ustawowymi, wyrażonymi wprost w art. 647 Odbiór robót budowlanych to obowiązek inwestora W praktyce istnieje ciągły problem z odbiorem robót budowlanych, który stanowi zarzewie sporu pomiędzy uczestnikami procesu budowlanego. Godzi się zauważyć, że inwestorzy traktują odbiór robót budowlanych głównie jako przywilej, a nie jak obowiązek. Warto zauważyć, że inwestor często zwleka z odbiorem robót budowlanych tudzież uzależnia ich odebranie od nieistnienia jakichkolwiek wad. Takie zachowanie stanowi realne zagrożenie dla interesu wykonawcy. Postępowanie inwestorów jest nadużyciem ich silniejszej pozycji i należy je traktować jako niezgodne z prawem. Dlaczego inwestor uchyla się od odbioru robót budowlanych? Wykonawcy powinni wiedzieć, że odbiór robót budowlanych to obowiązek inwestora. Obowiązek ten jest niezależny od humoru inwestora lub jego dobrej albo złej woli. Inwestor przez odmowę robót może starać się wymusić na wykonawcy szereg innych pożądanych przezeń zachowań lub czynności. Istotnie odbiór robót budowlanych jest obowiązkiem również na podstawie art. 654 Przepis ten określa obowiązek odbiorów częściowych. W braku odmiennego postanowienia umowy inwestor jest zobowiązany na żądanie wykonawcy przyjmować wykonane roboty częściowo. Odbiory częściowe powinny następować w miarę ich ukończenia za zapłatą odpowiedniej części wynagrodzenia. Czy inwestor może odmówić odbioru robót budowlanych? Z pewnością inwestor ma prawo odmowy odebrania od wykonawcy robót budowlanych, o ile istnieją ku temu przesłanki. Obowiązek inwestora do odbioru robót budowlanych nie ma charakteru bezwzględnego. W tym zakresie istnieje bogate i utarte orzecznictwo. Sądy powszechne wielokrotnie mierzyły się z zagadnieniem odmowy odbioru robót budowlanych. Podstawy do odmowy odbioru robót budowlanych Bez wątpienia inwestor może odmówić odbioru robót budowlanych o ile: w robotach występują wady, których charakter stanowi o niewykonaniu umowy przez wykonawcę. Wyrok SA w Lublinie z 3 listopada 2017, sygn. I ACa 292/16 obiekt jest wykonany niezgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej. Wyrok SN z 7 marca 2013, sygn. II CSK 476/12 przedmiot umowy nosi wady na tyle istotne, że nie będzie zdatny do użytkowania. Wyrok SA w Białymstoku z 27 października 2017, sygn. I ACa 321/17 Wady istotne jako przyczyna odmowy dokonania odbioru robót budowlanych Wyłącznie istnienie wad istotnych w wykonanych robotach uzasadnia odmowę dokonania odbioru robót budowlanych przez Inwestora. W związku z tym wyjątkowo ważny jest proces rzetelnego odróżnienia wad istotnych od wad, które takimi wadami nie są. W tym celu, w sporach sądowych pomiędzy firmami budowlanymi, niezbędne jest zasięgnięcie opinii specjalisty. Biegły sądowy dokonuje oceny charakteru wad w robotach budowlanych. Godzi się zauważyć stanowisko Sądu Najwyższego przedstawione w wyroku z dnia 12 marca 2021 r. sygn. V CSKP 14/21. Podsumowując, wyrok ten potwierdza, kiedy inwestor jest uprawniony do odmowy odbioru obiektu. Otóż może to zrobić, gdy obiekt jest dotknięty wadą istotną. Taką jest wada, która czyni obiekt niezdatnym do umówionego użytku zgodnie z przeznaczeniem lub prowadzi do wykonania robót w sposób wyraźnie sprzeciwiający się umowie. Skutki odmowy odbioru robót budowlanych Jeżeli w robotach budowlanych istnieją wady nieistotne, to inwestor nie może uchylić się od obowiązku odebrania robót. Odbiór robót budowlanych zwykle rzutuje na możliwość otrzymania przez wykonawcę wynagrodzenie za wykonane roboty. W rezultacie, jeżeli pomimo tego inwestor nie odbiera zgłoszonych mu robót, to po jego stronie zachodzi zwłoka w wykonaniu umowy. Inwestor nie może bez uzasadnionego powodu wstrzymywać odbioru. Inwestor powinien skorzystać z uprawnień z rękojmi ewentualnie z roszczeń z gwarancji, o ile została udzielona. Taką odmowę odbioru robót należy traktować jako nienależyte wykonanie umowy przez inwestora. Opisane działanie inwestora pozostaje bez wpływu na roszczenie wykonawcy o zapłatę wynagrodzenia. Zapłata wynagrodzenia należy się z chwilą, w której po spełnieniu obowiązków przez wykonawcę, powinien nastąpić odbiór robót. Wyrok SA w Białymstoku z 18 grudnia 2014, sygn. I ACa 629/14. Postanowienia umowy dotyczące odbioru robót budowlanych Niebywale często strony umowy o roboty budowlane wprowadzają postanowienia, które zgoła odmiennie regulują procedurę odbioru robót. Zwykle przyczynia się do tego jedna ze stron umowy, która jest silniejsza ekonomicznie. Przykładem tego typu jest zapis, który uzależnia prawo wykonawcy do uzyskania wynagrodzenia od podpisania bezusterkowego protokołu odbioru. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie taki zapis jest nieważny. Jego treść stoi w opozycji do istoty umowy o roboty budowlane. Wyrok z 3 sierpnia 2017 r., sygn. I ACa 689/16. Podobnie uznał Sąd Apelacyjny w Warszawie w innym wyroku. W sprzeczności z art. 647 jest postanowienie umowy mówiące, iż odbiór prac nastąpi jedynie, gdy sporządzony zostanie protokół odbioru bezusterkowego. Artykuł ten nakłada na inwestora obowiązek odbioru prac. Taki zapis nie może być wiążący. Wyroku z 28 stycznia 2016 r., sygn. I ACa 253/15. Czy można samemu odebrać roboty budowlane? Postanowienia warunkujące wypłatę wynagrodzenia od podpisania protokołu odbioru robót są nierzadko wprowadzane do umów o roboty budowlane. Inwestorzy nie są zwykle zainteresowani rychłym podejściem do odbioru robót. Z kolei wykonawca będzie zawsze zmierzał do ich niezwłocznego odbioru ponieważ dzięki temu ograniczy wątpliwości, co do terminu zakończenia robót. Jeżeli inwestor unika odbioru to prawidłową reakcją jest skierowanie do niego pisemnego wezwania. Ważnym elementem takiego pisma jest wezwanie do stawiennictwa w określonym szczegółowo terminie na terenie inwestycji w celu odebrania robót i sporządzenia odpowiedniego protokół. Jednostronny odbiór robót budowlanych vs odmowa odbioru robót budowlanych W jednym z rozstrzygnięć Sąd Najwyższy wskazał, że wykonawca może dokonać jednostronnego odbioru robót. Taki odbiór stanowił podstawę wystawienia faktury w oparciu o sporządzony przez wykonawcę kosztorys powykonawczy. Należy podkreślić, że odmowa odbioru nie może stanowić szantażu ze strony inwestora. Powiązanie momentu powstania obowiązku zapłaty wynagrodzenia z przyjęciem wykonanych robót wynika z art. 654 Wyrok z dnia 7 kwietnia 1998 r., sygn. II CKN 673/97. Kiedy można sporządzić jednostronny protokół odbioru robót budowlanych? Przepisy prawa nie regulują jednostronnego odbioru robót budowlanych. Jego podstaw należy szukać w orzecznictwie sądów, które negatywnie oceniały postawę strony zobowiązanej do odbioru. Reasumując, jeżeli pomimo wezwania inwestor wciąż uchyla się od odbioru wykonawca uprawniony jest dokonania odbioru w sposób jednostronny, co oznacza odbiór robót bez udziału inwestora. Ważnym jest jednak, aby poinformować inwestora w wezwaniu do odbioru robót, iż w przypadku jego niestawiennictwa, wykonawca dokona odbioru w sposób jednostronny. Zdjęcie EJ Yao z Unsplash